Xây dựng phương án chữa cháy tại Bắc Ninh là công việc quan trọng giúp doanh nghiệp, nhà máy, kho bãi và cơ sở kinh doanh chủ động phòng ngừa, xử lý các tình huống cháy nổ có thể xảy ra trong quá trình hoạt động.
Phương án chữa cháy tại Bắc Ninh phải xuất phát từ kịch bản thực tế
Cháy khu vực điện
Khu vực điện là một trong những vị trí có nguy cơ phát sinh cháy tại nhà xưởng, kho hàng, văn phòng và cơ sở kinh doanh tại Bắc Ninh. Sự cố có thể xuất phát từ quá tải, chập điện, thiết bị xuống cấp hoặc thao tác vận hành không đúng, sau đó lan sang vật liệu, máy móc và hàng hóa ở khu vực lân cận.
Khi xây dựng phương án chữa cháy, cơ sở phải xác định rõ vị trí tủ điện, phòng điện, nguồn điện tổng và phương án cô lập nguồn điện khi có sự cố. Kịch bản cần thể hiện lực lượng nào báo động, người nào thực hiện cắt điện và phương tiện chữa cháy ban đầu nào phù hợp để xử lý trong những phút đầu.
Cháy kho hàng
Kho hàng thường tập trung lượng lớn bao bì, pallet, nguyên liệu hoặc thành phẩm nên đám cháy có khả năng phát triển nhanh nếu không được phát hiện và khống chế sớm. Đối với các kho trong khu công nghiệp Bắc Ninh, mật độ hàng hóa cao còn có thể làm cản trở việc tiếp cận của lực lượng chữa cháy.
Phương án cần căn cứ vào cách bố trí thực tế của kho, chiều cao giá kệ, loại hàng hóa và đường di chuyển bên trong. Không nên chỉ mô tả chung là “cháy tại kho”, mà phải xác định đám cháy giả định xuất phát tại đâu, hướng cháy lan và cách tiếp cận để chữa cháy, cứu người và di chuyển tài sản.
Cháy dây chuyền sản xuất
Dây chuyền sản xuất thường kết hợp máy móc điện, động cơ, vật liệu và nhiều công đoạn vận hành liên tục nên nguy cơ cháy có thể phát sinh trong lúc cơ sở đang có đông người làm việc. Nếu dây chuyền nằm giữa nhà xưởng, đám cháy còn có thể ảnh hưởng đến nhiều khu vực sản xuất xung quanh.
Kịch bản chữa cháy cần xác định cách dừng máy, cắt nguồn năng lượng và hướng dẫn người lao động rời khỏi khu vực nguy hiểm. Lực lượng tại chỗ phải biết thiết bị nào được phép sử dụng để chữa cháy ban đầu và vị trí nào không được tiếp cận khi máy móc chưa được cô lập an toàn.
Cháy khu vực tập trung đông người
Nhà hàng, trường học, khách sạn và các cơ sở dịch vụ có đông người tại Bắc Ninh cần ưu tiên nhiệm vụ thoát nạn khi xây dựng tình huống cháy. Đám cháy có thể không lớn ở thời điểm đầu nhưng khói, tâm lý hoảng loạn và việc nhiều người cùng di chuyển có thể gây nguy hiểm nghiêm trọng.
Phương án phải tính đến thời điểm cơ sở đông người nhất chứ không chỉ dựa vào số nhân viên thường trực. Việc phân công người hướng dẫn thoát nạn, kiểm tra các phòng và tập trung người tại vị trí an toàn cần được xác định rõ để khi xảy ra sự cố có thể triển khai ngay.
Khảo sát nguy cơ cháy trước khi xây dựng phương án
Nguồn điện
Khảo sát hệ thống điện giúp xác định những vị trí có khả năng phát sinh sự cố như tủ điện tổng, phòng máy, khu vực sử dụng thiết bị công suất lớn hoặc hệ thống dây dẫn chạy qua kho. Đây là dữ liệu cần thiết để lựa chọn tình huống cháy sát với hoạt động thực tế của cơ sở.
Khi khảo sát, không nên chỉ ghi nhận vị trí nguồn điện mà còn phải xác định cách cắt điện trong tình huống khẩn cấp. Người được giao nhiệm vụ phải biết vị trí thiết bị đóng cắt và phương án xử lý nếu không thể tiếp cận trực tiếp khu vực xảy ra cháy.
Nguồn nhiệt
Nguồn nhiệt có thể xuất hiện tại khu bếp, máy gia nhiệt, lò sản xuất, thiết bị hàn cắt hoặc những công đoạn phát sinh nhiệt độ cao. Nếu đặt gần nguyên liệu hoặc vật liệu dễ cháy thì mức độ nguy hiểm của khu vực sẽ tăng lên đáng kể.
Phương án chữa cháy cần phản ánh đúng loại nguồn nhiệt tồn tại tại cơ sở. Việc xác định chính xác giúp lựa chọn kịch bản cháy, phương tiện chữa cháy và biện pháp cô lập phù hợp thay vì sử dụng một phương án chung cho mọi khu vực.
Vật liệu dễ cháy
Giấy, carton, nhựa, vải, gỗ, dung môi hoặc nhiều loại nguyên liệu sản xuất đều có thể làm tăng tốc độ phát triển của đám cháy. Với kho hàng hoặc nhà máy, số lượng vật liệu thực tế có thể thay đổi đáng kể theo từng thời điểm sản xuất.
Khi khảo sát, doanh nghiệp cần quan tâm đến cả loại vật liệu và vị trí tập trung nhiều hàng hóa nhất. Khu vực có mật độ chất cháy cao thường là nơi cần được đưa vào tình huống giả định để đánh giá khả năng xử lý của lực lượng tại chỗ.
Khu vực có khả năng cháy lan
Nguy cơ cháy lan phụ thuộc vào khoảng cách giữa các khu vực, cấu tạo công trình, vật liệu và việc có hay không các giải pháp ngăn cháy. Trong một nhà xưởng lớn, cháy từ khu sản xuất có thể lan sang kho nguyên liệu hoặc khu vực đóng gói nếu không được khống chế kịp thời.
Phương án cần thể hiện hướng phát triển dự kiến của đám cháy và biện pháp bảo vệ khu vực chưa cháy. Điều này giúp lực lượng tại chỗ không chỉ tập trung dập lửa mà còn chủ động làm mát, di chuyển tài sản hoặc ngăn cháy lan.
Xác định tình huống cháy phức tạp nhất
Vị trí xuất phát cháy
Tình huống cháy phức tạp nhất nên được lựa chọn tại vị trí mà khi xảy ra sự cố có khả năng gây ảnh hưởng lớn đến người, tài sản hoặc hoạt động chữa cháy. Đó có thể là kho trung tâm, phòng điện, khu sản xuất hoặc khu vực nằm sâu bên trong công trình.
Việc lựa chọn vị trí phải dựa trên khảo sát thực tế thay vì chọn một điểm thuận tiện để mô tả trên giấy. Một phương án sát thực tế sẽ giúp cơ sở kiểm tra được khả năng phản ứng nếu đám cháy thật sự xảy ra tại vị trí bất lợi.
Khả năng phát triển đám cháy
Sau khi xác định điểm xuất phát, cần dự đoán hướng và tốc độ cháy phát triển dựa trên chất cháy, thông gió và bố trí công trình. Đám cháy tại kho carton sẽ có diễn biến khác với cháy tại phòng thiết bị điện hoặc khu vực có kim loại.
Kịch bản nên mô tả quá trình từ khi phát hiện cháy đến thời điểm lực lượng chữa cháy bên ngoài tiếp cận. Khoảng thời gian này giúp cơ sở đánh giá liệu lực lượng tại chỗ có đủ khả năng giữ đám cháy không lan rộng hay không.
Số người bị đe dọa
Số người có mặt trong khu vực là yếu tố quan trọng để xác định ưu tiên của phương án. Một đám cháy nhỏ tại khu vực đông công nhân có thể nguy hiểm hơn đám cháy lớn tại kho không có người vào thời điểm xảy ra sự cố.
Cơ sở tại Bắc Ninh nên căn cứ vào ca làm việc, số người thường xuyên và số khách có thể xuất hiện tại từng thời điểm. Phương án cần dự kiến cả trường hợp có người bị mắc kẹt để bố trí lực lượng tìm kiếm và hỗ trợ thoát nạn.
Khả năng tiếp cận của lực lượng chữa cháy
Một phương án thực tế phải xem xét xe chữa cháy có thể tiếp cận công trình từ hướng nào, khoảng cách từ đường nội bộ đến vị trí cháy và có chướng ngại vật hay không. Đối với nhà xưởng hoặc kho rộng, khoảng cách từ cổng đến điểm cháy có thể tương đối lớn.
Việc khảo sát trước giúp xác định vị trí đón và hướng dẫn lực lượng chuyên nghiệp khi họ tới cơ sở. Nếu đường xe chữa cháy hoặc cổng ra vào thường xuyên bị hàng hóa, phương tiện chiếm dụng thì đây cũng là vấn đề cần được khắc phục trong quản lý PCCC.
Tổ chức lực lượng chữa cháy tại chỗ
Người chỉ huy
Người chỉ huy tại chỗ có nhiệm vụ điều phối các hoạt động ban đầu khi xảy ra cháy như báo động, chữa cháy, thoát nạn và di chuyển tài sản. Người này phải hiểu mặt bằng, lực lượng và phương tiện của cơ sở để đưa ra quyết định nhanh trong tình huống khẩn cấp.
Việc ghi tên người chỉ huy trong phương án cần phù hợp với nhân sự đang thực tế làm việc. Không nên để tên người đã chuyển vị trí hoặc nghỉ việc vì khi xảy ra sự cố, lực lượng còn lại sẽ không biết ai chịu trách nhiệm điều hành.
Tổ chữa cháy
Tổ chữa cháy trực tiếp sử dụng bình chữa cháy, hệ thống nước hoặc các phương tiện tại chỗ để xử lý đám cháy trong giai đoạn đầu. Nhân sự được phân công phải biết vị trí thiết bị và cách sử dụng tương ứng với từng loại sự cố.
Trong nhà máy có nhiều ca sản xuất, cần bảo đảm mỗi ca đều có đủ người được phân công chứ không chỉ lập một danh sách cho ca hành chính. Đây là điểm rất quan trọng đối với các cơ sở sản xuất tại Bắc Ninh hoạt động liên tục cả ngày và đêm.
Tổ hướng dẫn thoát nạn
Tổ hướng dẫn thoát nạn có trách nhiệm hướng dẫn người trong cơ sở di chuyển theo lối an toàn và hạn chế tập trung tại khu vực nguy hiểm. Với cơ sở đông người, lực lượng này có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc tránh tình trạng chen lấn hoặc quay lại lấy tài sản.
Người được phân công nên nắm rõ từng tầng, từng khu vực và các lối thoát dự phòng. Sau khi đưa người ra ngoài, cần có phương thức kiểm tra để phát hiện trường hợp còn người chưa đến điểm tập kết.
Tổ di chuyển tài sản
Trong trường hợp điều kiện an toàn cho phép, cơ sở có thể bố trí lực lượng di chuyển hàng hóa hoặc tài sản để hạn chế cháy lan và giảm thiệt hại. Tuy nhiên, nhiệm vụ này luôn phải được thực hiện sau khi ưu tiên bảo đảm an toàn tính mạng.
Phương án nên xác định loại tài sản nào cần ưu tiên và hướng di chuyển ra khu vực an toàn. Không nên phân công chung chung khiến người lao động tự quyết định quay lại khu vực cháy để lấy tài sản khi điều kiện đã không còn an toàn.
Phân công nhiệm vụ khi phát hiện cháy
Báo động
Ngay khi phát hiện cháy, nhiệm vụ đầu tiên là phát tín hiệu để những người trong khu vực biết và triển khai các hoạt động ứng phó. Hình thức báo động phải phù hợp với quy mô cơ sở và có khả năng truyền thông tin đến những khu vực có người đang làm việc.
Trong phương án cần xác định rõ ai là người kích hoạt hệ thống báo động hoặc thông báo bằng phương thức dự phòng. Nếu cơ sở có tiếng máy móc lớn thì cần tính đến khả năng người lao động không nghe được tín hiệu thông thường.
Cắt điện
Việc cắt điện có thể giúp giảm nguy cơ điện giật và hạn chế sự cố phát triển từ thiết bị điện. Tuy nhiên, thao tác phải được thực hiện bởi người nắm rõ hệ thống và không được tự ý tiếp cận vị trí nguy hiểm.
Phương án nên phân biệt nguồn điện cần ngắt và những hệ thống cần tiếp tục duy trì phục vụ chữa cháy, thoát nạn nếu có. Việc cắt điện toàn bộ mà không đánh giá ảnh hưởng đến hệ thống an toàn có thể gây khó khăn cho quá trình xử lý.
Gọi lực lượng chuyên nghiệp
Cơ sở phải tổ chức báo cháy đến lực lượng có thẩm quyền ngay khi xảy ra tình huống vượt khả năng kiểm soát hoặc có nguy cơ phát triển. Người thực hiện cuộc gọi cần cung cấp rõ địa chỉ, vị trí cháy và thông tin cần thiết để lực lượng tiếp cận nhanh.
Song song với việc báo cháy, nên bố trí người ra cổng hoặc vị trí thuận tiện để đón và hướng dẫn xe chữa cháy. Công việc này đặc biệt cần thiết trong khu công nghiệp có nhiều nhà máy và nhiều đường nội bộ tương tự nhau.
Tổ chức chữa cháy ban đầu
Những phút đầu thường có ý nghĩa quyết định đến khả năng khống chế đám cháy. Lực lượng tại chỗ cần tiếp cận trong giới hạn an toàn và sử dụng phương tiện phù hợp để ngăn đám cháy phát triển.
Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15 đã có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, cùng Nghị định 105/2025/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành. Khi lập phương án tại Bắc Ninh hiện nay, cơ sở cần căn cứ hệ thống pháp luật mới này thay cho việc sử dụng máy móc biểu mẫu hoặc phương án theo quy định cũ.
Phương án thoát nạn cần xây dựng thế nào?
Xác định lối thoát chính
Lối thoát chính cần được xác định dựa trên mặt bằng thực tế và hướng di chuyển thuận lợi nhất từ khu vực có người đến nơi an toàn. Đường thoát phải được duy trì thông thoáng trong suốt thời gian cơ sở hoạt động.
Trong phương án cần mô tả rõ người ở từng khu vực sẽ di chuyển theo hướng nào khi có cháy. Với nhà xưởng lớn, việc chỉ ghi chung “thoát ra cửa chính” thường không đủ để tổ chức dòng người hợp lý.
Lối thoát dự phòng
Một tình huống cháy có thể làm lối thoát chính bị khói hoặc lửa bao phủ nên phương án cần tính đến hướng thay thế. Người lao động phải được hướng dẫn trước để biết lối dự phòng nằm ở đâu và khi nào cần sử dụng.
Lối dự phòng cũng phải được kiểm tra định kỳ, tránh tình trạng cửa bị khóa hoặc khu vực phía ngoài bị hàng hóa che chắn. Một lối thoát chỉ tồn tại trên sơ đồ nhưng không thể sử dụng trong thực tế sẽ làm phương án mất ý nghĩa.
Điểm tập kết
Điểm tập kết là nơi những người đã thoát ra khỏi công trình tập trung để kiểm soát số lượng và chờ hướng dẫn tiếp theo. Vị trí này phải đủ xa khu vực nguy hiểm và không cản trở đường tiếp cận của xe chữa cháy.
Sau khi tập kết, cơ sở cần có phương thức đối chiếu để xác định còn người bên trong hay không. Với nhà máy nhiều lao động, có thể quản lý theo tổ, chuyền hoặc phòng ban để việc kiểm đếm diễn ra nhanh hơn.
Hỗ trợ người cần trợ giúp đặc biệt
Trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật hoặc người đang gặp vấn đề về di chuyển cần được tính đến riêng trong phương án thoát nạn. Cơ sở không nên giả định tất cả mọi người đều có khả năng tự thoát với cùng tốc độ.
Người hỗ trợ cần được phân công trước và hiểu phương pháp đưa người ra khỏi khu vực nguy hiểm. Nội dung này đặc biệt cần thiết đối với trường học, khách sạn, bệnh viện hoặc các cơ sở thường xuyên có nhiều nhóm khách khác nhau.
Bố trí phương tiện trong phương án chữa cháy
Bình chữa cháy
Bình chữa cháy là phương tiện ban đầu dễ tiếp cận nhưng chỉ phát huy hiệu quả khi được bố trí đúng vị trí và sử dụng đúng loại đám cháy. Cơ sở phải kiểm tra tình trạng bình và bảo đảm người được phân công biết thao tác sử dụng.
Phương án nên thể hiện vị trí các cụm bình ở từng khu vực để lực lượng tại chỗ có thể nhanh chóng tiếp cận. Không nên để bình bị hàng hóa che khuất hoặc di chuyển khỏi vị trí đã thể hiện trên sơ đồ.
Họng nước
Họng nước chữa cháy giúp cung cấp lượng nước lớn hơn khi đám cháy phát triển vượt khả năng xử lý bằng bình chữa cháy. Lực lượng tại chỗ cần biết cách triển khai vòi, mở van và phối hợp nhiều người trong quá trình sử dụng.
Khi xây dựng phương án, cần xác định họng nước nào gần vị trí giả định nhất và tuyến kéo vòi có bị vật cản hay không. Việc này nên được kiểm tra trong diễn tập thay vì chỉ tính toán trên sơ đồ.
Máy bơm
Máy bơm là một mắt xích quan trọng trong hệ thống cấp nước chữa cháy của nhiều công trình. Nếu máy bơm không hoạt động khi có sự cố thì toàn bộ hệ thống họng nước và chữa cháy bằng nước có thể bị ảnh hưởng.
Doanh nghiệp cần phân công người biết kiểm tra tình trạng vận hành và phương thức khởi động khi cần thiết. Phương án cũng nên tính đến tình huống nguồn điện thông thường bị mất nhưng hệ thống chữa cháy vẫn phải duy trì khả năng hoạt động.
Thiết bị cứu nạn
Thiết bị cứu nạn có thể bao gồm phương tiện hỗ trợ di chuyển người, chiếu sáng, phá dỡ hoặc bảo hộ tùy điều kiện của cơ sở. Việc trang bị và sử dụng cần gắn với tình huống nguy hiểm thực tế thay vì mua thiết bị nhưng không có người biết sử dụng.
Trong phương án, thiết bị nên được gắn với nhiệm vụ cụ thể của từng nhóm nhân sự. Khi diễn tập, cơ sở có thể kiểm tra khả năng tiếp cận và triển khai để xác định thiết bị có thực sự đáp ứng yêu cầu hay không.
Sơ đồ chữa cháy của cơ sở
Vị trí công trình
Sơ đồ phải phản ánh đúng vị trí của công trình và tương quan với các khu vực xung quanh. Những nhà xưởng, kho, văn phòng và công trình phụ cần được thể hiện đủ để người sử dụng phương án dễ hình dung.
Đối với cơ sở lớn tại Bắc Ninh, nên chú ý các cổng ra vào và ranh giới tiếp giáp với nhà máy hoặc công trình lân cận. Đây là dữ liệu quan trọng khi cần ngăn cháy lan hoặc bố trí lực lượng chữa cháy từ bên ngoài.
Đường xe chữa cháy
Đường xe chữa cháy phải được thể hiện theo tuyến mà phương tiện thực tế có thể tiếp cận. Cần tính đến chiều rộng cổng, bán kính quay và các vị trí thường xuyên có xe tải hoặc hàng hóa tập kết.
Sơ đồ càng sát với hiện trạng thì lực lượng chữa cháy càng dễ định hướng khi đến cơ sở. Nếu doanh nghiệp thay đổi luồng giao thông nội bộ hoặc xây thêm công trình, sơ đồ cũng cần được kiểm tra và cập nhật.
Nguồn nước
Nguồn nước phục vụ chữa cháy cần được thể hiện rõ vị trí và khả năng khai thác. Ngoài bể nước của cơ sở, có thể cần xác định thêm các nguồn nước bên ngoài có thể hỗ trợ trong trường hợp đám cháy lớn.
Khoảng cách từ nguồn nước đến công trình cũng có ý nghĩa trong việc bố trí phương tiện. Vì vậy, sơ đồ không nên chỉ đánh dấu biểu tượng mà phải bảo đảm người sử dụng có thể xác định được đường tiếp cận thực tế.
Lối thoát và khu vực nguy hiểm
Các lối thoát phải được thể hiện rõ cùng với những khu vực có nguy cơ cháy nổ hoặc tập trung chất cháy lớn. Đây là phần giúp lực lượng chữa cháy cân nhắc hướng tiếp cận và ưu tiên cứu người.
Nếu mặt bằng đã thay đổi nhưng sơ đồ vẫn giữ cách bố trí cũ thì phương án có thể dẫn người vào vị trí không an toàn. Vì vậy, việc kiểm tra sơ đồ phải được thực hiện song song với kiểm tra hiện trạng cơ sở.
Phương án chữa cháy cho nhà xưởng Bắc Ninh
Cháy máy móc
Cháy máy móc có thể phát sinh do điện, ma sát, quá nhiệt hoặc các vật liệu tiếp xúc với bộ phận đang vận hành. Tình huống này thường diễn ra ngay trong khu vực có công nhân nên yêu cầu vừa dừng dây chuyền vừa tổ chức thoát người.
Phương án cần xác định người có quyền dừng máy và vị trí đóng nguồn năng lượng. Sau đó mới tổ chức chữa cháy bằng phương tiện phù hợp, tránh để người lao động tiếp cận máy khi vẫn còn nguy cơ điện hoặc chuyển động cơ học.
Cháy nguyên liệu
Nguyên liệu sản xuất có thể được tập kết trực tiếp trong phân xưởng hoặc kho liền kề. Khi cháy, lượng nguyên liệu lớn có thể làm đám cháy tăng nhanh và tạo nhiều khói.
Doanh nghiệp cần phân loại nguyên liệu để lựa chọn phương pháp chữa cháy phù hợp và đánh giá khả năng di chuyển hàng chưa bị cháy. Kịch bản nên xác định khu vực nào cần bảo vệ để ngăn cháy lan sang dây chuyền còn lại.
Cháy phòng điện
Phòng điện thường là khu vực hạn chế người tiếp cận nhưng nếu xảy ra cháy có thể làm mất nguồn điện của toàn bộ nhà máy. Việc xử lý phải ưu tiên cô lập nguồn và sử dụng phương tiện phù hợp với thiết bị điện.
Nhân sự được giao nhiệm vụ cần được xác định trước trong phương án. Không nên để bất kỳ công nhân nào cũng tự ý mở phòng điện hoặc xử lý sự cố vì có thể làm tăng nguy cơ tai nạn.
Cháy lan giữa các phân xưởng
Các phân xưởng nằm gần nhau có nguy cơ bị cháy lan qua mái, cửa, hệ thống kỹ thuật hoặc vật liệu tập kết giữa hai khu vực. Vì vậy, phương án nhà máy lớn không thể chỉ tập trung vào một phân xưởng riêng lẻ.
Kịch bản cần xác định biện pháp bảo vệ công trình kế cận, tổ chức làm mát và di chuyển hàng hóa nếu điều kiện cho phép. Đây cũng là cơ sở để đánh giá liệu lực lượng và phương tiện tại chỗ có đủ đáp ứng trong thời gian chờ lực lượng chuyên nghiệp đến hay không.
Phương án chữa cháy cho kho hàng
Cháy tại dãy kệ
Cháy tại dãy kệ có thể phát triển theo chiều cao và lan nhanh sang các dãy hàng bên cạnh. Các lối đi hẹp hoặc hàng hóa chất cao còn gây khó khăn cho việc tiếp cận trực tiếp điểm cháy.
Phương án cần xác định lối tiếp cận an toàn và vị trí đặt phương tiện chữa cháy gần nhất. Nếu sử dụng xe nâng hoặc thiết bị khác trong kho, cần có phương án dừng hoạt động để không gây cản trở quá trình thoát người.
Cháy khu đóng gói
Khu đóng gói thường có nhiều carton, nhựa, màng bọc và thiết bị điện nên nguy cơ cháy có thể khá cao. Ngoài ra, khu vực này thường có nhiều lao động tập trung vào cùng một thời điểm.
Kịch bản cần đồng thời tổ chức thoát người và cô lập các vật liệu chưa bị cháy. Nếu khu đóng gói nằm gần kho thành phẩm, việc ngăn cháy lan phải được coi là một nhiệm vụ ưu tiên.
Cháy khu vực sạc điện
Khu vực sạc xe nâng, pin hoặc thiết bị điện có thể phát sinh sự cố trong quá trình nạp năng lượng. Nếu bố trí sát hàng hóa dễ cháy, đám cháy có thể nhanh chóng lan sang khu vực kho.
Doanh nghiệp nên đưa tình huống này vào phương án nếu thực tế có khu vực sạc tập trung. Người thực hiện chữa cháy phải nắm được phương án cô lập nguồn điện và không sử dụng tùy tiện phương tiện chữa cháy khi chưa đánh giá loại thiết bị đang cháy.
Nguy cơ khói dày cản trở thoát nạn
Kho chứa nhiều nhựa, bao bì hoặc sản phẩm tổng hợp có thể sinh lượng khói lớn chỉ trong thời gian ngắn. Khi tầm nhìn giảm, người bên trong dễ mất phương hướng dù lối thoát không ở quá xa.
Do đó, phương án cần ưu tiên đưa người ra ngoài ngay khi phát hiện sự cố thay vì đợi đám cháy phát triển. Các tuyến thoát phải được duy trì rõ ràng và nhân viên cần quen với hướng di chuyển thông qua diễn tập thực tế.
Phương án chữa cháy cho cơ sở đông người
Nhà hàng
Nhà hàng có khu vực bếp sử dụng nhiệt và khu vực phục vụ tập trung nhiều khách nên phương án phải xử lý đồng thời hai nhóm nguy cơ. Cháy bếp có thể tạo khói và nhanh chóng ảnh hưởng đến khu vực ăn uống nếu không được khống chế.
Nhân viên phục vụ cần biết cách hướng dẫn khách ra ngoài trong khi bộ phận bếp thực hiện thao tác an toàn theo phân công. Không nên để toàn bộ nhân viên cùng tập trung chữa cháy mà bỏ quên nhiệm vụ thoát nạn.
Khách sạn
Khách sạn có đặc điểm nhiều người không quen mặt bằng và có thể đang ngủ vào thời điểm xảy ra cháy. Vì vậy, khả năng phát tín hiệu báo động và hướng dẫn khách thoát khỏi phòng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Phương án nên tính đến cháy ban đêm khi số nhân viên trực ít hơn ban ngày. Các nhiệm vụ kiểm tra tầng, hướng dẫn khách và kiểm soát điểm tập kết cần được phân công phù hợp với lực lượng thực tế từng ca.
Karaoke
Cơ sở karaoke thường có nhiều phòng kín, cách âm và khách không quen với lối thoát. Khi cháy, khói có thể tích tụ nhanh và ảnh hưởng đến khả năng nhận biết hướng di chuyển.
Phương án phải xác định cách báo động đến từng phòng và người chịu trách nhiệm kiểm tra khu vực sau khi hướng dẫn khách ra ngoài. Việc duy trì lối thoát thông thoáng đặc biệt quan trọng trong loại hình cơ sở này.
Trường học
Trường học có nhiều học sinh nên phương án thoát nạn cần được xây dựng đơn giản, dễ thực hiện và phù hợp với từng độ tuổi. Giáo viên thường là lực lượng trực tiếp tổ chức học sinh di chuyển ra khỏi lớp.
Mỗi lớp nên có hướng di chuyển được xác định trước và điểm tập kết rõ ràng. Sau khi ra ngoài, giáo viên cần kiểm đếm để nhanh chóng xác định trường hợp học sinh còn thiếu và cung cấp thông tin cho lực lượng cứu nạn.
Diễn tập phương án chữa cháy
Chuẩn bị tình huống
Diễn tập nên dựa trên một tình huống đã được xây dựng trong phương án thay vì chỉ tổ chức sử dụng bình chữa cháy. Kịch bản cần có vị trí xuất phát cháy, người phát hiện, cách báo động và các nhiệm vụ tiếp theo.
Việc chuẩn bị trước giúp đánh giá đồng thời khả năng phối hợp giữa nhiều bộ phận. Qua diễn tập, doanh nghiệp có thể phát hiện những nội dung trên giấy chưa phù hợp với thực tế vận hành.
Triển khai lực lượng
Khi bắt đầu diễn tập, các tổ phải thực hiện đúng vai trò đã được phân công như báo động, thoát nạn, chữa cháy và hướng dẫn lực lượng hỗ trợ. Việc này giúp kiểm tra người lao động có thực sự nhớ nhiệm vụ của mình hay không.
Nếu chỉ một vài cán bộ PCCC tham gia còn người lao động đứng quan sát thì giá trị thực tế của diễn tập sẽ giảm. Cơ sở nên tổ chức để lực lượng theo từng ca có cơ hội thực hành các nhiệm vụ cần thiết.
Đo thời gian phản ứng
Thời gian từ lúc phát hiện cháy đến khi báo động, triển khai bình hoặc đưa người đến khu vực an toàn là chỉ số rất hữu ích. Các khoảng thời gian này giúp đánh giá điểm nghẽn trong quy trình ứng phó.
Nếu mất nhiều phút mới tìm được chìa khóa tủ thiết bị hoặc mở được cửa thoát thì doanh nghiệp cần xử lý ngay sau diễn tập. Đây là những lỗi nhỏ trong vận hành nhưng có thể tạo hậu quả lớn khi xảy ra cháy thật.
Rút kinh nghiệm sau diễn tập
Sau mỗi lần diễn tập, cơ sở nên đánh giá những nội dung đã thực hiện tốt và những vấn đề còn bất cập. Kết quả này là cơ sở để điều chỉnh phân công, bố trí phương tiện hoặc cách tổ chức thoát nạn.
Pháp luật PCCC hiện hành đặt ra yêu cầu xây dựng, thực tập và duy trì khả năng xử lý tình huống phù hợp với cơ sở. Vì vậy, diễn tập không nên được xem là hoạt động làm cho đủ hồ sơ mà phải dùng để kiểm tra tính khả thi của phương án.
Khi nào phải cập nhật phương án chữa cháy?
Thay đổi mặt bằng
Khi doanh nghiệp xây thêm phòng, thay đổi vách ngăn, chuyển vị trí kho hoặc bố trí lại dây chuyền, các tuyến thoát và vị trí phương tiện có thể thay đổi. Nếu phương án không cập nhật, sơ đồ sẽ không còn phản ánh đúng hiện trạng.
Do đó, sau mỗi lần cải tạo đáng kể, doanh nghiệp nên kiểm tra lại phương án và sơ đồ. Không nên đợi đến đợt kiểm tra PCCC mới phát hiện vị trí trên hồ sơ đã khác hoàn toàn với thực tế.
Thay đổi số người
Số người tăng lên có thể làm thay đổi nhu cầu thoát nạn và khả năng của lực lượng chữa cháy tại chỗ. Một nhà máy mở thêm ca hoặc một cơ sở tăng đáng kể số nhân viên cần rà soát lại việc phân công.
Ngược lại, nếu nhân sự giảm hoặc có nhiều người nghỉ việc thì danh sách trong phương án cũng cần được điều chỉnh. Việc duy trì tên người không còn làm việc là một lỗi phổ biến khiến phương án không thể triển khai đúng khi có sự cố.
Thay đổi dây chuyền
Dây chuyền mới có thể bổ sung nguồn điện, nguồn nhiệt, nguyên liệu và nhiều nguy cơ cháy khác so với thời điểm lập phương án ban đầu. Vì vậy, doanh nghiệp cần đánh giá lại tình huống sau khi thay đổi công nghệ sản xuất.
Nếu dây chuyền làm thay đổi cả mặt bằng và số người làm việc thì phương án phải được xem xét tổng thể. Không nên chỉ bổ sung tên máy mà bỏ qua ảnh hưởng của nó đến đường thoát, khu vực nguy hiểm và khả năng cháy lan.
Bổ sung khu vực kho
Khi doanh nghiệp mở thêm kho hoặc tăng diện tích lưu hàng, tải lượng chất cháy của cơ sở có thể thay đổi đáng kể. Khu vực mới cũng có thể ảnh hưởng đến đường tiếp cận và nguồn nước chữa cháy.
Phương án cần bổ sung kịch bản liên quan đến kho mới và thể hiện lại trên sơ đồ nếu cần. Đối với doanh nghiệp Bắc Ninh thường xuyên mở rộng sản xuất, việc rà soát PCCC nên được thực hiện ngay trong quá trình lập kế hoạch cải tạo.
Những lỗi thường gặp khi lập phương án
Sao chép phương án của cơ sở khác
Sao chép một phương án mẫu rồi chỉ thay tên doanh nghiệp là lỗi làm giảm nghiêm trọng tính thực tế của hồ sơ. Hai cơ sở có cùng ngành nghề vẫn có thể khác nhau hoàn toàn về diện tích, số người, hàng hóa và hệ thống chữa cháy.
Phương án chỉ có giá trị khi người tại cơ sở có thể sử dụng nó trong tình huống thật. Vì vậy, nội dung cần được xây dựng từ khảo sát hiện trạng và những nguy cơ cụ thể thay vì tập trung vào việc tạo một bộ hồ sơ có hình thức đầy đủ.
Sơ đồ không đúng hiện trạng
Sơ đồ sai vị trí cửa, kho hoặc hệ thống chữa cháy có thể làm người sử dụng phương án định hướng sai khi xảy ra sự cố. Đây là rủi ro thường gặp khi cơ sở đã cải tạo nhiều lần nhưng vẫn dùng bản vẽ cũ.
Trước khi hoàn thiện phương án, cần đối chiếu sơ đồ với thực tế từng khu vực. Những thay đổi nhỏ như cửa bị bịt lại hoặc đường nội bộ được chuyển vị trí cũng nên được cập nhật nếu ảnh hưởng đến chữa cháy và thoát nạn.
Phân công người đã nghỉ việc
Phương án có thể được lập từ nhiều năm trước nên danh sách nhân sự dễ trở nên lỗi thời. Khi người chỉ huy hoặc thành viên tổ chữa cháy đã nghỉ việc, cơ cấu lực lượng ghi trên giấy không còn khả năng triển khai.
Doanh nghiệp nên rà soát danh sách định kỳ và sau mỗi đợt thay đổi nhân sự lớn. Đặc biệt với nhà máy nhiều ca, cần bảo đảm người được phân công thực sự có mặt ở ca tương ứng.
Không tính đến tình huống cháy ban đêm
Nhiều phương án được xây dựng dựa trên lực lượng ca ngày nhưng không đánh giá trường hợp cháy xảy ra khi chỉ còn bảo vệ hoặc một số công nhân trực. Đây là lỗ hổng lớn đối với nhà máy, kho và khách sạn hoạt động 24 giờ.
Phương án cần kiểm tra lực lượng tối thiểu tại từng thời điểm và xây dựng cách xử lý phù hợp. Nếu ca đêm không đủ người triển khai cùng lúc nhiều nhiệm vụ thì phải xác định rõ thứ tự ưu tiên, trong đó an toàn của con người phải được đặt lên trước.
Dịch vụ xây dựng phương án chữa cháy tại Bắc Ninh
Khảo sát nguy cơ thực tế
Pháp Lý Gia Minh hỗ trợ khảo sát thực tế cơ sở trước khi xây dựng phương án chữa cháy tại Bắc Ninh. Nội dung khảo sát tập trung vào mặt bằng, nguồn điện, nguồn nhiệt, loại hàng hóa, số người, phương tiện PCCC và khả năng tiếp cận của lực lượng chữa cháy.
Cách tiếp cận này giúp phương án phản ánh đúng hoạt động của nhà xưởng, kho, nhà hàng, khách sạn hoặc cơ sở dịch vụ. Hồ sơ không được xây dựng chỉ từ thông tin trên giấy mà gắn với những tình huống thực tế có khả năng xảy ra.
Xây dựng tình huống phù hợp
Trên cơ sở khảo sát, Pháp Lý Gia Minh hỗ trợ xác định tình huống cháy đặc trưng và tình huống phức tạp cần đưa vào phương án. Diễn biến đám cháy, nguy cơ đối với con người và nhiệm vụ của lực lượng tại chỗ được xây dựng phù hợp với từng cơ sở.
Khung pháp lý hiện hành là Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15 và Nghị định 105/2025/NĐ-CP, đều được áp dụng từ ngày 1/7/2025. Việc xây dựng phương án tại Bắc Ninh hiện nay cần bám theo hệ thống quy định mới này.
Hoàn thiện sơ đồ và phân công lực lượng
Pháp Lý Gia Minh hỗ trợ hệ thống hóa mặt bằng để thể hiện các khu vực quan trọng như đường tiếp cận, nguồn nước, lối thoát và vị trí nguy hiểm. Sơ đồ được đối chiếu với hiện trạng để hạn chế tình trạng hồ sơ khác với cách bố trí thực tế.
Song song đó, lực lượng tại chỗ được phân nhóm theo nhiệm vụ phù hợp với số người đang làm việc tại cơ sở. Nội dung phân công có thể điều chỉnh theo ca làm việc để phương án vẫn có khả năng triển khai vào ban đêm hoặc ngày nghỉ.
Hỗ trợ tổ chức diễn tập tại cơ sở
Sau khi hoàn thiện phương án, việc diễn tập giúp doanh nghiệp kiểm tra khả năng báo động, thoát nạn, sử dụng phương tiện và phối hợp giữa các nhóm nhân sự. Pháp Lý Gia Minh hỗ trợ xây dựng kịch bản diễn tập bám sát nội dung đã lập để cơ sở có thể kiểm tra tính khả thi.
Thông qua diễn tập, những điểm chưa phù hợp như lối thoát bị cản trở, thiết bị khó tiếp cận hoặc phân công nhân sự chưa hợp lý có thể được phát hiện và điều chỉnh. Mục tiêu cuối cùng của phương án chữa cháy tại Bắc Ninh không chỉ là hoàn thiện hồ sơ mà là giúp cơ sở phản ứng nhanh và có tổ chức khi xảy ra sự cố thực tế.
Xây dựng phương án chữa cháy tại Bắc Ninh cần được thực hiện dựa trên đặc điểm thực tế của từng công trình, ngành nghề và mức độ nguy hiểm cháy nổ. Một phương án được chuẩn bị đầy đủ, khoa học giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng ứng phó, phối hợp hiệu quả giữa các lực lượng và hạn chế tối đa thiệt hại khi xảy ra sự cố.